Sprawdź firmę za darmo
Przewodnik
Obowiązki AML — i czym je udowodnisz
Kontrola nie pyta, czy sprawdziłeś klienta. Pyta, czym to udowodnisz. To jest cała różnica między firmą, która ma spokój, a firmą, która ma problem — i większość poradników ją pomija.
Ustawa obejmuje kilkanaście kategorii podmiotów, nie tylko biura rachunkowe: doradców podatkowych, biegłych rewidentów, księgowych bez uprawnień doradcy, notariuszy, pośredników w obrocie nieruchomościami, firmy zakładające i obsługujące spółki, a warunkowo także fundacje i stowarzyszenia. Zacznij od sprawdzenia, w którym punkcie jesteś — bo od tego zależy reszta.
- Czy jesteś instytucją obowiązaną — pełna lista kategorii
- Pełna lista obowiązków — artykuł po artykule
- Za co realnie karzą: brak dowodu, nie brak sprawdzenia
- Ile wynosi kara (nie te 20 milionów z nagłówków)
- Obowiązek, o którym prawie nikt nie wie: art. 61a
- Kalendarz zmian
- Co z tego robi xKRS, a czego nie robi
1. Czy jesteś instytucją obowiązaną
Art. 2 ust. 1 wymienia ponad dwadzieścia kategorii. Poniżej te, które w praktyce dotyczą firm usługowych i doradczych — z warunkiem, jeśli ustawa go stawia. Część kategorii jest warunkowa: podlegasz ustawie tylko w takim zakresie, w jakim spełniasz opisany warunek.
| Punkt | Kto | Warunek |
|---|---|---|
| pkt 17 | Biura rachunkowe — usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych | bezwarunkowo |
| pkt 15a | Księgowi bez uprawnień doradcy — przedsiębiorcy, których podstawową działalnością jest sporządzanie deklaracji, prowadzenie ksiąg podatkowych, porady i opinie z prawa podatkowego lub celnego | o ile nie są już inną instytucją obowiązaną |
| pkt 15 | Doradcy podatkowi (czynności inne niż z pkt 14) oraz biegli rewidenci | bezwarunkowo |
| pkt 14 | Adwokaci, radcowie prawni, prawnicy zagraniczni, doradcy podatkowi — w zakresie usług wskazanych w tym punkcie | bezwarunkowo |
| pkt 16 | Firmy zakładające i obsługujące spółki — tworzenie osoby prawnej lub jednostki bez osobowości prawnej, pełnienie funkcji członka zarządu albo umożliwianie innej osobie jej pełnienia | o ile nie są już inną instytucją obowiązaną |
| pkt 13, 13a | Notariusze — w zakresie wskazanych czynności | bezwarunkowo |
| pkt 18 | Pośrednicy w obrocie nieruchomościami | bezwarunkowo |
| pkt 21 | Fundacje | tylko w zakresie płatności gotówkowych od 10 000 euro |
| pkt 22 | Stowarzyszenia z osobowością prawną | tylko w zakresie płatności gotówkowych od 10 000 euro |
| pkt 23 | Przedsiębiorcy przyjmujący lub dokonujący płatności za towary w gotówce | tylko od 10 000 euro |
| pkt 11, 20, 24 | Kantory · działalność w zakresie gier losowych i zakładów · udostępnianie skrytek sejfowych | bezwarunkowo |
| pkt 1–10, 25 | Banki, SKOK-i, instytucje płatnicze, firmy inwestycyjne, ubezpieczyciele, instytucje pożyczkowe | osobny, ostrzejszy reżim — także wyższe kary |
Ta sama ustawa, różne obowiązki
Większość opracowań zlepia te grupy w jedno zdanie. Ustawa je rozdziela, a różnica jest praktyczna:
| Obowiązek | Biuro rachunkowe (pkt 17) | Doradca / biegły (pkt 15) |
|---|---|---|
| Raportowanie transakcji do GIIF (art. 72) | TAK | NIE — art. 72 ust. 1 wyłącza pkt 13–15a i 18 |
| Zawiadomienie o podejrzeniu (art. 74, art. 86) | TAK | TAK |
| Wyłączenie ze względu na tajemnicę zawodową (art. 75) | nie przysługuje | nie przysługuje — dotyczy wyłącznie pkt 14 |
2. Pełna lista obowiązków
Poniżej wszystko, co ustawa nakłada na instytucję obowiązaną, z numerem artykułu przy każdej pozycji. Numery pochodzą z tekstu ustawy, nie z opracowań — możesz je sprawdzić u siebie.
Organizacja i ludzie
| art. 7 | Wyznaczyć członka zarządu odpowiedzialnego za wdrażanie obowiązków ustawy (jeśli działa zarząd). |
| art. 8 | Wyznaczyć pracownika na stanowisku kierowniczym odpowiedzialnego za zgodność. To on przekazuje zawiadomienia z art. 74 ust. 1, 86 ust. 1, 89 ust. 1 i 90. |
| art. 52 | Szkolenia osób wykonujących obowiązki AML — program dopasowany do rodzaju i rozmiaru działalności, z ochroną danych osobowych. Jednoosobowa działalność też — „stosuje się odpowiednio”. |
| art. 53 | Procedura anonimowego zgłaszania naruszeń (sygnaliści) — opracować i wdrożyć. |
| art. 54 | Zachować w tajemnicy fakt przekazania informacji Generalnemu Inspektorowi. |
Ocena ryzyka
| art. 27 ust. 1 | Ocena ryzyka instytucji — Twojej własnej działalności, z uwzględnieniem czynników: klienci, państwa i obszary geograficzne, produkty, usługi, transakcje, kanały dostaw. Proporcjonalnie do wielkości firmy. |
| art. 27 ust. 3 | Sporządzić papierowo lub elektronicznie i aktualizować nie rzadziej niż co 2 lata. |
| art. 28 | Przekazać ocenę ryzyka na żądanie GIIF. |
Środki bezpieczeństwa finansowego
| art. 33 | Stosować środki wobec klientów; rozpoznawać i oceniać ryzyko konkretnego stosunku gospodarczego. |
| art. 34 ust. 1 | Zakres: identyfikacja klienta i weryfikacja tożsamości · identyfikacja beneficjenta rzeczywistego wraz z ustaleniem struktury własności i kontroli · ocena celu i charakteru relacji · bieżące monitorowanie, w tym analiza transakcji i badanie źródła pochodzenia majątku. |
| art. 34 ust. 3 | Dokumentować zastosowane środki i wyniki analiz oraz wykazać je na żądanie organu kontroli. |
| art. 35 ust. 1 | Kiedy po raz pierwszy: nawiązanie relacji, transakcja okazjonalna, podejrzenie, wątpliwość co do wcześniejszych danych. |
| art. 35 ust. 2 | ⭐ Kiedy PONOWNIE — wobec klienta, którego już obsługujesz: gdy zmienił się charakter relacji, gdy zmieniły się dane klienta lub beneficjenta rzeczywistego, albo gdy w danym roku miałeś obowiązek kontaktu w celu weryfikacji beneficjentów. |
| art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. c | ⭐ W ramach monitorowania: „zapewnienie, że posiadane dokumenty, dane lub informacje dotyczące stosunków gospodarczych są na bieżąco aktualizowane”. |
| art. 43–44 | Wzmożone środki przy wyższym ryzyku oraz przy powiązaniu z państwem trzecim wysokiego ryzyka. |
| art. 46 | PEP — procedury ustalania, czy klient lub beneficjent rzeczywisty zajmuje eksponowane stanowisko polityczne. |
| art. 49 | Przechowywać 5 lat od zakończenia relacji lub transakcji: kopie dokumentów, informacje ze środków bezpieczeństwa, dowody i ewidencje transakcji. Wyniki analiz — 5 lat od ich przeprowadzenia. |
Procedura wewnętrzna
| art. 50 ust. 1 | Wprowadzić wewnętrzną procedurę instytucji obowiązanej, weryfikować ją na bieżąco i aktualizować. |
| art. 50 ust. 2 | Procedura określa m.in. czynności ograniczające ryzyko, zasady rozpoznawania i oceny ryzyka, środki zarządzania ryzykiem, zasady stosowania środków bezpieczeństwa oraz zasady przechowywania dokumentów. |
| art. 51 | Procedura grupowa — jeśli dotyczy. |
CRBR — Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych
| art. 58 | Kto zgłasza: spółki jawne, komandytowe, komandytowo-akcyjne i pozostałe podmioty z listy art. 58 pkt 1–13. |
| art. 59 | Co zgłasza: dane podmiotu oraz dane beneficjentów rzeczywistych. |
| art. 60 | Termin: 14 dni od wpisu do KRS. Aktualizacja — na zasadach z art. 60 ust. 1a. |
| art. 60a | Beneficjent rzeczywisty ma obowiązek dostarczyć podmiotowi dane potrzebne do zgłoszenia. |
| art. 61 | Zgłasza osoba uprawniona do reprezentacji — nie pełnomocnik, nie biuro. |
| art. 61a | Odnotowanie rozbieżności między CRBR a Twoimi ustaleniami. Szerzej niżej. |
Zawiadomienia do GIIF
| art. 72 | Raportowanie transakcji. Biura rachunkowe (pkt 17) są objęte; doradcy i biegli (pkt 15) wyłączeni. |
| art. 74 ust. 1 | Zawiadomienie o okolicznościach mogących wskazywać na podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. |
| art. 76 | Na żądanie GIIF niezwłocznie przekazać posiadane informacje lub dokumenty. |
| art. 77 | Formularz identyfikacyjny przy pierwszej realizacji tych obowiązków. |
| art. 86 ust. 1 | Niezwłoczne zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu, że konkretna transakcja lub wartości majątkowe mają związek z praniem pieniędzy. |
3. Karzą za brak dowodu, nie za brak sprawdzenia
To jest zdanie, które warto przeczytać dwa razy. Katalog naruszeń zagrożonych karą jest w art. 147. Pod pozycją piątą stoi brak dokumentowania zastosowanych środków i niewykazanie ich na żądanie organu — czyli sankcja za art. 34 ust. 3.
Praktyczny skutek: możesz uczciwie sprawdzać każdego klienta i mimo to dostać karę, jeśli nie potrafisz tego pokazać. Kontroler nie zobaczy Twojej pamięci ani otwartej karty w przeglądarce. Zobaczy dokument z datą — albo jego brak.
Cały art. 147 obejmuje też: brak wyznaczenia osób (art. 7 i 8), brak oceny ryzyka i jej aktualizacji (art. 27 ust. 3), nieprzekazanie oceny na żądanie (art. 28), niestosowanie środków bezpieczeństwa (art. 33 i 43), brak przechowywania dokumentacji (art. 49), brak procedury wewnętrznej (art. 50) i brak szkoleń (art. 52).
4. Ile wynosi kara
W nagłówkach krąży kwota ponad 20 milionów złotych. Nie dotyczy ona większości instytucji obowiązanych. Art. 150 ust. 3 przewiduje ją dla banków i instytucji finansowych z art. 2 ust. 1 pkt 1–5, 7–11, 24 i 25 — nie dla biur, doradców, notariuszy czy pośredników.
| Kogo dotyczy | Wysokość | Podstawa |
|---|---|---|
| Instytucja obowiązana — zasada ogólna (biura, doradcy, biegli, notariusze, pośrednicy, fundacje, stowarzyszenia) | do dwukrotności osiągniętej korzyści lub uniknionej straty, a gdy nie da się jej ustalić — do równowartości 1 000 000 euro | art. 150 ust. 2 |
| Podmiot, który nie zgłosił lub nie zaktualizował danych w CRBR w terminie albo podał dane niezgodne ze stanem faktycznym | do 1 000 000 zł | art. 153 ust. 1 |
| Beneficjent rzeczywisty, który nie przekazał podmiotowi swoich danych | do 50 000 zł | art. 153 ust. 3 |
Kara pieniężna to nie jedyne narzędzie. Art. 150 ust. 1 przewiduje też publikację informacji o naruszeniu w Biuletynie Informacji Publicznej, nakaz zaprzestania określonych czynności, cofnięcie zezwolenia lub wykreślenie z rejestru działalności regulowanej oraz zakaz pełnienia funkcji kierowniczej przez okres do roku.
5. Obowiązek, o którym prawie nikt nie mówi: art. 61a
Ten artykuł nakłada na Ciebie obowiązek, który trudno wykonać ręcznie. Cytat:
art. 61a ust. 1
Po potwierdzeniu rozbieżności przekazujesz organowi zweryfikowaną informację wraz z uzasadnieniem i dokumentacją (ust. 2). W praktyce oznacza to, że przy każdym kliencie trzeba zestawić strukturę właścicielską z KRS z tym, co zgłoszono do CRBR — i wychwycić, gdzie się nie zgadza.
Sprawdziliśmy, jak często to się rozjeżdża. Liczby z naszej bazy, stan na 3 września 2026:
Ostatnia liczba to 2 722 spółki spośród 24 219, dla których zdążyliśmy zestawić oba rejestry — nie odsetek całej bazy. Zestawianie kolejnych trwa.
6. Kalendarz zmian
| Kiedy | Co | Status |
|---|---|---|
| 1.10.2026 | Nowelizacja ustawy AML (UC75): nowy system zgłoszeń GIIF, zmiana zasad dostępu do CRBR, ocena ryzyka proliferacji broni masowego rażenia | projekt — nie jest uchwalony, data planowana |
| 29.10 – 11.11.2026 | Okno złożenia wniosku o dostęp do SIGIIF 2.0 — tylko dla instytucji, które wcześniej przekazały formularz identyfikujący (art. 77), czyli już kiedyś raportowały do GIIF | wynika z projektu UC75 |
| 1.01 – 31.03.2027 | Okno dla pozostałych instytucji obowiązanych — w tym większości biur rachunkowych, doradców i kancelarii, które formularza nigdy nie składały; nie później niż przed pierwszym zawiadomieniem do GIIF | wynika z projektu UC75 |
| 1.07.2027 | Koniec otwartego dostępu do CRBR — dostęp bezpośredni dla instytucji obowiązanych, reszta po wykazaniu uzasadnionego interesu | dyrektywa 2024/1640 |
| 10.07.2027 | Rozporządzenie AMLR — jednolite zasady w całej Unii | akt przyjęty |
7. Co z tego robi xKRS — i czego nie robi
Nie sprzedajemy „zgodności z AML”. Zgodność jest stanem Twojej firmy, nie funkcją programu. xKRS wykonuje i dokumentuje konkretne czynności — poniżej dokładnie które, i co po nich zostaje.
| Obowiązek | Co robi xKRS | Dowód, który zostaje |
|---|---|---|
| art. 34 ust. 1 pkt 1 | Karta klienta: dane z KRS, kartoteki REGON i Białej Listy VAT | wpis w dzienniku weryfikacji z datą |
| art. 34 ust. 1 pkt 2 | Lista beneficjentów rzeczywistych z CRBR oraz struktura wspólników i udziałów z KRS | wpis w dzienniku, raport PDF |
| art. 34 ust. 1 pkt 4 | Monitoring obserwowanych klientów: zmiana zarządu, wspólników, nazwy, kapitału, statusu postępowania oraz zmiana beneficjenta i korekta zgłoszenia w CRBR | alert z datą wykrycia |
| art. 34 ust. 3 | Dziennik weryfikacji — każde sprawdzenie zapisane automatycznie | eksport do arkusza, z sumą kontrolną dokumentu |
| art. 61a ust. 1 | Zestawienie wspólników z KRS z beneficjentami w CRBR i wskazanie, kto przekracza próg ustawowy bez pokrycia w rejestrze | raport PDF z podstawą prawną przy każdym punkcie |
| art. 49 | Historia sprawdzeń przechowywana w panelu bezterminowo — konto z dziennikiem weryfikacji nie podlega usunięciu (blokada na poziomie bazy), dezaktywacja nie kasuje wpisów | plik PDF do Twojego archiwum |
Czego xKRS nie zrobi za Ciebie
Ocena ryzyka instytucji (art. 27), wewnętrzna procedura (art. 50), szkolenia (art. 52), procedura sygnalistów (art. 53) oraz zawiadomienia do Generalnego Inspektora (art. 74 i 86) pozostają po Twojej stronie. To są dokumenty i decyzje, których żaden program nie podpisze za instytucję obowiązaną.
Jesteś instytucją obowiązaną?
Wpisz NIP klienta i zobacz, co xKRS wyciąga z KRS, CRBR i Białej Listy — bez zakładania konta. Tam też opisujemy, jak wygląda dziennik weryfikacji i eksport na kontrolę.
Zobacz xKRS dla biur, doradców i biegłychMateriał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Podstawa: ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 644, ze zmianą Dz.U. 2025 poz. 1669 obowiązującą od 30 czerwca 2026 r.). Numery artykułów zweryfikowane w tekście ustawy 3 września 2026 r.